№ 7 Хондергейская модельная сельская библиотека

Заведующая-библиотекарь: Сат Айлан Спириновна

Хондергей суму библиотеказынын тоогузу

   Хондергей сумузунун библиотеказы 1957 чылда ундезилеп тургустунган. «Ол уеде библиотека садыг чанынга турган бичии бажынга ажылын эгелээн. Библиотеканын фондузунга ам бо уеде ышкаш хой номнар-даа турбаан, ажыл колдуунда кодээ ажыл-агый бригадаларынче барып, солун-сеткуулду база номнарны чедирип, номчуп-даа берип турган.  Оон чоорту суму библиотеказынын ажылынче дарга-бошкалар кичээнгейни салып, ном дептер хандырылгазы чоруп эгелээн — деп оон баштайгы ундезилекчизи – Тыва республиканын Культуразынын алдарлыг ажылдакчызы Шулуу Опал Агбаан-Шыыраповна сактып чугаалаан. Ажылдап чораан уелеринде хой-ниити ажылдарынга, уран чуул корулделеринге идепкейлиг киржип чораан.

   Шулуу О. А-Ш. 1957 чылдан 1960 чылга чедир  Хондергейнин кодээ библиотеказынга ажылдааш, ог-булезинин аайы-биле Овур кожуунче чоруткан.

   1961-1963 чылга чедир Сат Сапый Дырташовна суму библиотеказынга ажылдаан. Ол ажылдаан уезинде хой-ниити ажылдарынга, уран чуул корулдеринге идепкейлиг киржип чораан. Маадыр ие, амгы уеде Тожуда уругларынын аразында чурттап чоруур.

  Монгуш Чечекмаа Сатовна школа дооскаш, 1967 чылда Канскнын библиотека салбырынче ооренип киргеш, 1970 чылда ооредилгезин дооскан.

    1970 чылда Бора-Тайга суурга библиотека эргелекчилеп ажылдааш, 1971 чылда Хондергейже шилчиткен. 1971 чылдан 1973 чылга чедир библиотекага ажылдап, хой-ниити ажылдарынга киржип чораан.

   1973-1978 чылдарда суму библиотеказынга Артседи Байлак Огбен-ооловна ажылдап турган. «Ол уеде  библиотека тыва чечен чогаал номнары-биле дыка бай, чаа номнар кожуун библиотеказындан база почта-биле Кызылдан дорт кээп турган» — деп чугаалаан.

   Ажылдап чораан уезинде Байлак Огбен-ооловна  ажылынга кызымак, уран чуул корулдезинге доктаамал киржип чораан. Хову-турлаг бригадтарынче, малчын хонаштарже доктаамал унуушкуннерни кылып, оларга номнар чедирип, лекция-беселаны кылып берип турган. Артседи Б. О. амгы уеде хундулуг дыштанылгада.

   1979 чылда библиотека ажылынга тур када Куулар Нордуп Айдын-ооловна ажылдаан. Ном дептер библиотекага ургулчу кээп, номчукчулар сонуургаан номнарын бижидип номчуп турган.

     1980 чылдын март айнын 17-ден эгелеп Монгуш Сара Дугаржаповна библиотекага ажылдап кирген. Библиотека ол уеде чагырга черинин бир орээлинге турган, ном фондузу 10000 ажып турган. Ынчан топ библиотеканын директору Монгуш Нина Кыргысовна турган. Номнар библиотекага ургулчу кээп турган. Библиотека ажылынга хой чылдар иштинде ажылдааш, 2003 чылда Хундулуг дыштанылгаже унген.

    2003 чылдын февраль 1-ден эгелеп Сат Айлан Спириновна суму библиотеказынга ажылдап эгелээн. Ол уеде библиотека «Сат Манчакай» аттыг кодээ культура бажынынын бир орээлинге турган.

Ол уеден эгелээш  аныяктар, улуг назылыглар, школалар, ясли -садиктер-биле харылзаалыг ажылдап, ажык чугааларны, моорейлерни, темалыг кежээлерни, тоол номчулгаларын ургулчу эрттирип турар.  Чылдан чылче библиотека фондузунда чаа номнар хойу-биле кээп турар. Оон ангыда сумунун чурттакчы чонундан бажыннарында ажыглаттынмайн чыдар номнарны чыып, ном санын немеп ап турар. Номчукчулар саны чылдан-чылче немежип, библиотека ажылынга чоннун сонуургалы улгаткан.

Библиотека турум турар оран-сава чогу-биле 2006 чылда ноябрь айда, Хондергей ортумак школазынын шагда эге класстар ооренип турган эрги школазынын бир орээлин дилеп алгаш ынаар кожуп кирген.

   2007 чылдын июль 27-де суму библиотеказынын ундезилеп тургустунганындан бээр 50 чыл оюнга тураскаадып, оон баштайгы ундезилекчизи Шулуу Опал Агбаан-Шыырап-овнанын узел- бодалы-биле  библиотеканын адын оон ады-биле адап суму чергелиг хемчегни эрттирген.

    2008 чылдын ноябрь айда библиотека ГОРПО «Северянка» биле тудуш чаа саваже кожуп кирген. Номчукчуларга эптиг, чырык, чылыг библиотекага номчукчуларнын саны улам ковудеп турган. Ажыл организациялары-биле сырый харылзаалыг ажылдап турар.

    2016 чылда библиотека чаа хевирнин Модельдиг библиотеказы кылдыр ажыттынган.

 Амгы уеде библиотекада ниитизи-биле 6258 номнар бар

     2016 чылда Ондар Алдынай Уран-Хереловна суму библиотеказынга тур када ажылдаан. 2016-2017 чылга чедир Монгуш Шенне ажылдап турган.